Bài 10b: Thực hành VLSM — Chia một dải /24 cho ba phòng ban và cấu hình trên Packet Tracer

⏱️ Thời lượng: 45–60 phút · 📶 Độ khó: Cơ bản · 🧰 Công cụ: Cisco Packet Tracer 8.x · 📌 Cần học trước: Bài 8, Bài 9, Bài 10

Sơ đồ lab Bài 10b · ⬇️ Tải sơ đồ (SVG) · 🔍 Mở cỡ lớn

💡 Liên hệ thực tế

Công ty ABC chỉ được cấp một dải 192.168.10.0/24 cho văn phòng, nhưng có ba phòng ban cần tách mạng riêng: Kinh doanh 60 máy, Kỹ thuật 28 máy, Kế toán 12 máy. Nếu chia đều thành các mạng /26, phòng Kế toán dùng 12 trên 62 địa chỉ — lãng phí, và chỉ còn đủ chỗ cho một mạng nữa.

VLSM cho phép mỗi mạng con có kích thước riêng, vừa đủ nhu cầu. Bài này bạn tự tính bảng VLSM rồi đưa lên router thật trong Packet Tracer.

Quy tắc ghi nhớ: chia VLSM luôn bắt đầu từ mạng cần nhiều host nhất, rồi lần lượt tới mạng nhỏ hơn — mạng sau bắt đầu ngay sau địa chỉ broadcast của mạng trước.

🎯 Mục tiêu bài lab

• Tính VLSM: chọn prefix vừa đủ, xác định network, dải host, broadcast, gateway.
• Đặt địa chỉ cho 3 interface của router và 3 PC theo bảng đã tính.
• Kiểm tra bằng show ip interface brief, show ip route connected, ipconfig, ping.
• Thấy router từ chối khi hai mạng con chồng lấn nhau.

📋 Yêu cầu và sơ đồ đấu nối

Quy ước: gateway là địa chỉ host đầu tiên của mỗi mạng; PC dùng địa chỉ host thứ 10 của mạng mình.

⚙️ Các bước thực hiện

⚙️ Bước 1 — Tự tính bảng VLSM trên giấy

Điền bảng dưới đây trước khi mở Packet Tracer. Nhắc lại: số host dùng được của một mạng /n là 2⁽³²⁻ⁿ⁾ − 2.

📎 Vì sao Kinh doanh không dùng /27? /27 chỉ có 30 host, không đủ 60. /26 có 62 host — vừa đủ, còn dư 2 cho máy in hoặc thiết bị mới.

⚙️ Bước 2 — Dựng sơ đồ và cấu hình R1

Kéo ra 1 router 2911 và 3 PC, nối cáp theo bảng. Cấu hình R1 theo bảng đáp án:

Router> enable
Router# configure terminal
Router(config)# hostname R1
R1(config)# interface gigabitEthernet 0/0
R1(config-if)# description Kinh doanh - 60 may
R1(config-if)# ip address 192.168.10.1 255.255.255.192
R1(config-if)# no shutdown
R1(config-if)# interface gigabitEthernet 0/1
R1(config-if)# description Ky thuat - 28 may
R1(config-if)# ip address 192.168.10.65 255.255.255.224
R1(config-if)# no shutdown
R1(config-if)# interface gigabitEthernet 0/2
R1(config-if)# description Ke toan - 12 may
R1(config-if)# ip address 192.168.10.97 255.255.255.240
R1(config-if)# no shutdown
R1(config-if)# end

📎 Lệnh description không ảnh hưởng hoạt động nhưng giúp người sau đọc cấu hình biết cổng nào nối phòng nào — thói quen nên có từ bài đầu tiên.

⚙️ Bước 3 — Đặt IP cho 3 PC

Desktop → IP Configuration → Static. Host thứ 10 của mạng 192.168.10.64 là .74, của 192.168.10.96 là .106.

⚙️ Bước 4 — Kiểm tra

Trên R1 chạy show ip interface brief và show ip route connected. Từ PC1 lần lượt ping 192.168.10.74 và ping 192.168.10.106 — đều phải thành công: router nối trực tiếp cả ba mạng nên tự chuyển gói giữa chúng.

⚙️ Bước 5 — Thử cố tình đặt chồng lấn

Giả sử bạn tính nhầm, cho Kỹ thuật dùng /26 thay vì /27:

R1(config)# interface gigabitEthernet 0/1
R1(config-if)# ip address 192.168.10.65 255.255.255.192

Mạng 192.168.10.64/26 trải từ .64 tới .127 — trùm lên mạng Kế toán 192.168.10.96/28 đang có trên G0/2. Router từ chối với thông báo dạng:

% 192.168.10.64 overlaps with GigabitEthernet0/2

Gõ lại đúng mask 255.255.255.224 để trả về cấu hình ban đầu.

💾 Bước 6 — Lưu cấu hình

R1# copy running-config startup-config

🔍 Kiểm tra kết quả

🔍 Output mẫu trên R1

R1# show ip interface brief
Interface              IP-Address      OK? Method Status                Protocol
GigabitEthernet0/0     192.168.10.1    YES manual up                    up
GigabitEthernet0/1     192.168.10.65   YES manual up                    up
GigabitEthernet0/2     192.168.10.97   YES manual up                    up

R1# show ip route connected
      192.168.10.0/24 is variably subnetted, 6 subnets, 4 masks
C        192.168.10.0/26 is directly connected, GigabitEthernet0/0
C        192.168.10.64/27 is directly connected, GigabitEthernet0/1
C        192.168.10.96/28 is directly connected, GigabitEthernet0/2

📎 variably subnetted nghĩa là cùng dải 192.168.10.0/24 nhưng các mạng con có mask khác nhau — chính là VLSM. "6 subnets, 4 masks" gồm 3 mạng con trên và 3 route L /32 (địa chỉ của chính router) mà lệnh này không in ra.

🛠️ Lỗi thường gặp & cách xử lý

🏆 Thử thách mở rộng

1. Công ty mở thêm phòng Nhân sự 25 máy. Dải còn trống có đủ không? Tính network, mask, gateway cho phòng mới.
2. Cần thêm 2 link nối chi nhánh (mỗi link 2 địa chỉ). Chọn mạng nào cho tiết kiệm nhất, đặt ở đâu trong dải còn trống?

💬 Hỏi & Đáp nhanh

❓ Vì sao phải chia từ mạng lớn đến mạng nhỏ?

✅ Mạng /n phải bắt đầu ở địa chỉ là bội số của kích thước khối (/26 → bội số của 64, /27 → 32…). Đặt mạng lớn trước thì các khối luôn khớp ranh giới; đặt mạng nhỏ trước dễ để lại khoảng trống lẻ không dùng được cho mạng lớn.

❓ PC đặt mask rộng hơn mức đúng (vd /24) thì có ping được mạng khác không?

⚠️ Có thể vẫn được, vì router mặc định bật proxy ARP và trả lời thay cho địa chỉ ở mạng khác — lỗi bị che đi. Đừng dựa vào ping để kết luận cấu hình đúng; luôn đối chiếu ipconfig với bảng thiết kế.

📝 Bài tập đánh giá

Câu 1: Một phòng cần 50 máy. Prefix nhỏ nhất (mạng nhỏ nhất) đáp ứng được là?

• A. /25
• B. /26
• C. /27
• D. /28

Câu 2: Mạng 192.168.10.64/27 có địa chỉ broadcast là?

• A. 192.168.10.95
• B. 192.168.10.127
• C. 192.168.10.94
• D. 192.168.10.255

👉 Đáp án

• Câu 1: B — /26 có 62 host dùng được; /27 chỉ có 30.
• Câu 2: A — Khối /27 có 32 địa chỉ: .64 tới .95; địa chỉ cuối .95 là broadcast.

💡 Output trong bài là output mẫu trên Packet Tracer, trên máy bạn có thể khác một chút (ví dụ địa chỉ MAC).

📚 Bài viết thuộc khóa học CCNA của VNExperts

🧭 Điều hướng