Bài 9: Subnetting IPv4 — Phần 2: Bài tập tính subnet không cần máy tính

💡 Liên hệ thực tế

Anh Nam, kỹ thuật viên tại VNExperts, khi đi khảo sát khách hàng thường bị hỏi ngay tại chỗ: "Anh ơi, IP 192.168.1.75/26 này thuộc dải mạng nào, host chạy từ đâu tới đâu?" — không có máy tính, không có bảng tra, chỉ có giấy và bút. Đây là kỹ năng bắt buộc với dân mạng: tính subnet nhanh bằng tay, ngay tại hiện trường.

🧮 Ở bài trước, bạn đã hiểu bản chất của subnet mask và CIDR, cùng công thức đếm số bit host. Bài này sẽ dùng lại đúng công thức đó để tính subnet nhanh bằng tay — không cần học thêm gì mới, không cần đổi ra nhị phân dài dòng.

📘 Kiến thức cốt lõi

🔑 Bước nhảy giữa các dải mạng — suy ra trực tiếp từ số bit Host (đã học ở Bài 8): Ở Bài 8, bạn đã biết số host = 2^(số bit host) − 2. Con số 2^(số bit host) đó — trước khi trừ đi 2 — chính xác là khoảng cách (bước nhảy) giữa các dải mạng liên tiếp. Không cần học thêm công thức mới, chỉ cần dùng lại đúng phép tính đã quen.

🎯 Ví dụ cụ thể: 192.168.1.75/26

Bước 1 — Xác định số bit host: /26 nghĩa là 26 bit Network → số bit Host = 32 − 26 = 6 bit

Bước 2 — Tính bước nhảy giữa các dải mạng: 2^6 = 64 → các dải mạng sẽ nhảy theo bước 64: 0, 64, 128, 192...

Bước 3 — Xác định địa chỉ IP .75 rơi vào dải nào: So sánh 75 với dãy số nhảy: 0 → 64 → 128. Vì 64 ≤ 75 < 128, nên 192.168.1.75 thuộc dải bắt đầu từ 192.168.1.64.

Bước 4 — Suy ra Network, Broadcast, dải Host:

🎯 Toàn bộ 4 bước trên chỉ mất khoảng 10 giây khi đã quen tay — không cần đổi nhị phân, không cần máy tính, và không cần nhớ thêm công thức nào ngoài những gì đã học ở Bài 8.

⚙️ Bảng bước nhảy cho các subnet mask thường gặp — dựa trên số bit Host:

🧩 Thêm 1 ví dụ để luyện tập tư duy: 10.1.1.200/28

• /28 → số bit host = 32 − 28 = 4 bit → bước nhảy = 2^4 = 16
• Dãy nhảy: 0, 16, 32, ..., 192, 208, 224...
• 200 nằm giữa 192 và 208 → thuộc dải bắt đầu từ 10.1.1.192
• Network: 10.1.1.192 | Host: 10.1.1.193 → 10.1.1.206 | Broadcast: 10.1.1.207

💬 Mẹo của anh Nam: luôn viết dãy số nhảy ra giấy trước (0, bước nhảy, bước nhảy×2...), rồi "kẹp" địa chỉ cần tìm vào giữa 2 số liền kề trong dãy — không bao giờ sai.

🖼️ Sơ đồ trực quan

💬 Hỏi & Đáp nhanh

❓ Vì sao 2^(số bit host) lại chính là khoảng cách giữa các dải mạng? ✅ Vì số bit host quyết định "sức chứa" của mỗi dải mạng con — với 6 bit host, mỗi dải chứa đúng 2^6 = 64 địa chỉ liên tiếp (từ Network đến Broadcast). Hết 64 địa chỉ đó, dải mạng tiếp theo bắt đầu — nên khoảng cách giữa 2 dải liên tiếp đúng bằng sức chứa của 1 dải.

❓ Có cách nào kiểm tra lại kết quả cho chắc không? ✅ Có — cách đơn giản nhất: Broadcast address luôn là Network address kế tiếp trừ 1. Ví dụ trong bài, dải kế tiếp là .128, nên Broadcast của dải .64 chắc chắn là 128 − 1 = 127. Đây là cách tự kiểm chứng nhanh không cần tính lại từ đầu.

❓ Phương pháp này áp dụng được cho subnet mask nằm ở octet thứ 2 hoặc thứ 3 không (ví dụ /16, /20)? ✅ Có, hoàn toàn tương tự — chỉ cần xác định đúng octet nào chứa phần subnet mask khác 0 và khác 255, tính số bit host còn lại trong octet đó rồi áp dụng 2^(số bit host) như bình thường. Các bài Subnetting nâng cao (VLSM) sau này sẽ có thêm ví dụ cho trường hợp này.

📝 Bài tập đánh giá

Câu 1: Với địa chỉ 172.16.5.140/27, Network Address của dải mạng chứa địa chỉ này là gì?

• A. 172.16.5.96
• B. 172.16.5.128
• C. 172.16.5.0
• D. 172.16.5.140

Câu 2: Bước nhảy (khoảng cách giữa các dải mạng) của subnet mask /29 là bao nhiêu?

• A. 4
• B. 8
• C. 16
• D. 32

👉 Đáp án:

Câu 1: B — /27 có số bit host = 32 − 27 = 5 → bước nhảy = 2^5 = 32. Dãy nhảy: 0, 32, 64, 96, 128, 160... Vì 128 ≤ 140 < 160, Network Address là 172.16.5.128. Câu 2: B — /29 có số bit host = 32 − 29 = 3 → bước nhảy = 2^3 = 8.

📚 Bài viết thuộc khóa học CCNA miễn phí của VNExperts.

🧭 Điều hướng