Bài 23: Cấu hình VLAN cơ bản trên switch Cisco

💡 Liên hệ thực tế

Ở Bài 22, bạn đã hiểu vì sao cần chia VLAN. Bài này sẽ hướng dẫn cách làm thực sự — giống như đã hiểu vì sao cần chia phòng ban trong tòa nhà, giờ là lúc thực sự "dán bảng tên phòng" và "phân công ai ngồi phòng nào" trên switch Cisco thật.

⌨️ Anh Nam bên VNExperts luôn nhắc học viên: cấu hình VLAN chỉ cần đúng 3 bước cốt lõi — tạo VLAN, đặt tên, gán cổng — nhưng phải làm đúng thứ tự và đúng cú pháp, nếu không switch sẽ báo lỗi hoặc VLAN không hoạt động như mong đợi.

📘 Kiến thức cốt lõi

⚙️ Bước 1 — Tạo VLAN mới (thực hiện ở chế độ Global Configuration):

Switch> enable
Switch# configure terminal
Switch(config)# vlan 10
Switch(config-vlan)# name KinhDoanh
Switch(config-vlan)# exit

⚙️ Bước 2 — Tạo thêm các VLAN khác tương tự:

Switch(config)# vlan 20
Switch(config-vlan)# name KeToan
Switch(config-vlan)# exit
Switch(config)# vlan 30
Switch(config-vlan)# name KyThuat
Switch(config-vlan)# exit

⚙️ Bước 3 — Gán cổng vào đúng VLAN (thực hiện ở chế độ Interface Configuration):

Switch(config)# interface fastEthernet 0/1
Switch(config-if)# switchport mode access
Switch(config-if)# switchport access vlan 10
Switch(config-if)# exit

📎 Giải thích 2 lệnh quan trọng:

• switchport mode access: xác định cổng này hoạt động ở chế độ Access — chỉ phục vụ 1 thiết bị đầu cuối (PC, máy in), thuộc đúng 1 VLAN duy nhất. Đây là chế độ ngược lại với Trunk (sẽ học ở Bài 24), nơi 1 cổng có thể mang dữ liệu của nhiều VLAN cùng lúc.
• switchport access vlan 10: gán cổng này vào VLAN 10 cụ thể.

⚙️ Gán nhiều cổng cùng lúc — dùng lệnh range để tiết kiệm thời gian:

Switch(config)# interface range fastEthernet 0/1 - 8
Switch(config-if-range)# switchport mode access
Switch(config-if-range)# switchport access vlan 10
Switch(config-if-range)# exit

💡 Lệnh interface range cho phép cấu hình hàng loạt cổng cùng lúc thay vì gõ lặp lại từng cổng — cực kỳ hữu ích khi cấu hình switch có 24-48 cổng trong thực tế.

🔍 Kiểm tra kết quả cấu hình bằng lệnh show:

Switch# show vlan brief

Kết quả trả về dạng bảng, hiển thị đầy đủ VLAN đã tạo, tên VLAN, và danh sách cổng thuộc từng VLAN:

VLAN Name                             Status    Ports
---- -------------------------------- --------- -------------------------------
1    default                          active    Fa0/5, Fa0/6, Fa0/7, Fa0/8...
10   KinhDoanh                        active    Fa0/1, Fa0/2, Fa0/3, Fa0/4
20   KeToan                           active    Fa0/9, Fa0/10
30   KyThuat                          active    Fa0/17, Fa0/18

💾 Lưu cấu hình — bước không thể quên:

Switch# copy running-config startup-config 
hoặc dùng cách gõ tắt Switch# write hoặc ngắn gọn hơn là Switch# wr

⚠️ Lỗi kinh điển của người mới học: cấu hình xong, test thấy chạy đúng, nhưng quên lưu lại — khi switch bị mất điện hoặc khởi động lại, toàn bộ cấu hình VLAN vừa làm sẽ mất sạch vì chưa được lưu vào bộ nhớ startup-config.

💬 Hỏi & Đáp nhanh

❓ Nếu quên lệnh switchport mode access mà chỉ gõ switchport access vlan 10, có bị lỗi không?

✅ Trên nhiều dòng switch Cisco, lệnh switchport access vlan vẫn hoạt động ngay cả khi chưa gõ switchport mode access (vì access là chế độ mặc định của cổng). Tuy nhiên, gõ tường minh switchport mode access vẫn là thực hành chuẩn được khuyến nghị, giúp tránh nhầm lẫn khi cổng đó từng được cấu hình Trunk trước đó.

❓ Vì sao lúc tạo VLAN lại thấy nhắc vào chế độ (config-vlan), còn lúc gán cổng lại là (config-if) — 2 chế độ này khác nhau thế nào?

✅ Đây là 2 "ngữ cảnh cấu hình" khác nhau trong Cisco IOS: (config-vlan) là nơi bạn định nghĩa thuộc tính của chính VLAN (số hiệu, tên gọi). (config-if) là nơi bạn cấu hình thuộc tính của 1 cổng vật lý cụ thể (cổng đó thuộc VLAN nào, chạy chế độ gì). Việc dấu nhắc lệnh (prompt) thay đổi giúp bạn luôn biết mình đang ở đúng ngữ cảnh nào.

❓ Lệnh show vlan brief và show running-config khác nhau gì khi kiểm tra VLAN?

✅ show vlan brief cho cái nhìn tổng quan, dễ đọc — liệt kê VLAN nào có cổng nào. show running-config hiển thị toàn bộ cấu hình chi tiết đang chạy trên switch (bao gồm cả VLAN, nhưng lẫn với rất nhiều cấu hình khác) — phù hợp khi cần kiểm tra sâu hoặc debug lỗi cụ thể trên từng cổng.

📝 Bài tập đánh giá

Câu 1: Lệnh nào dùng để gán cổng Fa0/5 vào VLAN 20 trên switch Cisco?

• A. vlan 20 access fa0/5
• B. switchport access vlan 20 (sau khi đã vào interface fa0/5)
• C. ip address vlan 20
• D. switchport trunk vlan 20

Câu 2: Vì sao sau khi cấu hình VLAN xong cần chạy lệnh copy running-config startup-config?

• A. Để switch tự động đặt tên VLAN
• B. Để lưu cấu hình vĩnh viễn, tránh mất khi switch khởi động lại
• C. Để tăng tốc độ xử lý của switch
• D. Để switch tự động tạo thêm VLAN mới

👉 Đáp án:

Câu 1: B — Sau khi vào đúng interface Fa0/5, lệnh switchport access vlan 20 sẽ gán cổng đó vào VLAN 20.

Câu 2: B — copy running-config startup-config lưu cấu hình đang chạy (running-config, chỉ tồn tại trong RAM) vào bộ nhớ khởi động (startup-config, lưu trên NVRAM), đảm bảo cấu hình không bị mất khi switch mất điện hoặc reboot.

📚 Bài viết thuộc khóa học CCNA của VNExperts

🧭 Điều hướng