Bài 20b: Lab Troubleshooting Phần 1 — Xử lý 5 sự cố địa chỉ IP, switch và IPv6 theo ticket
Sơ đồ lab Bài 20b · ⬇️ Tải sơ đồ (SVG) · 🔍 Mở cỡ lớn
💡 Liên hệ thực tế
Văn phòng nhỏ của công ty ABC có hai tầng: tầng 1 là phòng Kế toán (LAN1), tầng 2 có máy chủ web nội bộ và phòng Kỹ thuật (LAN2), nối với nhau qua router R1. Cuối tuần, một bạn thực tập vào "dọn dẹp" cấu hình. Sáng Thứ Hai, hộp thư hỗ trợ nhận liền 5 ticket.
Bạn đóng vai kỹ sư trực ca: đọc ticket, tự kiểm chứng triệu chứng, dùng các công cụ đã học ở Phần 1 (ipconfig, ping, tracert, arp -a, nslookup, bảng MAC, bảng định tuyến) để tìm nguyên nhân và sửa đúng chỗ.
Quy tắc ghi nhớ: không đoán — mỗi giả thuyết phải có một lệnh làm bằng chứng, và mỗi lần chỉ sửa một thứ rồi kiểm tra lại.
🎯 Mục tiêu bài lab
- Áp dụng quy trình xử lý sự cố: xác nhận triệu chứng → khoanh vùng → kiểm chứng → sửa → kiểm tra lại.
- Dùng đúng công cụ phía PC và phía thiết bị cho từng loại triệu chứng.
- Tìm và sửa 5 lỗi phổ biến của Phần 1: default gateway, cổng switch bị tắt, DNS server, subnet mask trên router, IPv6 không tự cấu hình.
- Ghi chép sự cố theo mẫu ticket.
🧭 Quy trình xử lý sự cố
- Xác nhận triệu chứng — tự làm lại thao tác người dùng báo.
- Khoanh vùng — ping từ gần tới xa: chính mình → máy cùng mạng → gateway → máy ở mạng khác → theo tên miền.
- Đặt giả thuyết và kiểm chứng bằng lệnh.
- Sửa một thay đổi, rồi kiểm tra lại triệu chứng.
- Ghi chép: nguyên nhân, cách sửa, lệnh đã dùng.
| Câu hỏi cần trả lời | Lệnh hay dùng |
|---|---|
| PC đang có IP, mask, gateway, DNS nào? | ipconfig /all (trên PC) |
| Gói đi tới đâu thì dừng? | ping, tracert (trên PC) |
| PC đã hỏi được MAC của gateway chưa? | arp -a (trên PC) |
| Tên miền có phân giải được không? | nslookup (trên PC) |
| Cổng nào đang up/down? | show ip interface brief |
| Switch đã học MAC nào trên cổng nào? | show mac address-table |
| Router biết những mạng nào, mask bao nhiêu? | show ip route |
| Trạng thái IPv6 trên các interface? | show ipv6 interface brief |
📋 Bảng địa chỉ theo thiết kế (cấu hình đúng)
| Thiết bị | Interface | IPv4 / Mask | Gateway | DNS | IPv6 |
|---|---|---|---|---|---|
| R1 | G0/0 | 192.168.1.1/24 | — | — | 2001:db8:acad:1::1/64, FE80::1 |
| R1 | G0/1 | 192.168.2.1/24 | — | — | 2001:db8:acad:2::1/64, FE80::1 |
| PC1 | Fa0 | 192.168.1.11/24 | 192.168.1.1 | 192.168.2.10 | Automatic (SLAAC) |
| PC2 | Fa0 | 192.168.1.12/24 | 192.168.1.1 | 192.168.2.10 | — |
| PC3 | Fa0 | 192.168.1.13/24 | 192.168.1.1 | 192.168.2.10 | — |
| SRV1 | Fa0 | 192.168.2.10/24 | 192.168.2.1 | — | — |
| PC4 | Fa0 | 192.168.2.20/24 | 192.168.2.1 | 192.168.2.10 | — |
SRV1 chạy HTTP (bật sẵn) và DNS với bản ghi A: www.abc.local → 192.168.2.10.
| Từ | Cổng | Đến | Cổng | Cáp |
|---|---|---|---|---|
| R1 | G0/0 | SW1 | Gi0/1 | Copper Straight-Through |
| R1 | G0/1 | SW2 | Gi0/1 | Copper Straight-Through |
| SW1 | Fa0/1 – Fa0/3 | PC1 – PC3 | FastEthernet0 | Copper Straight-Through |
| SW2 | Fa0/1 | SRV1 | FastEthernet0 | Copper Straight-Through |
| SW2 | Fa0/2 | PC4 | FastEthernet0 | Copper Straight-Through |
⚙️ Chuẩn bị lab
⚙️ Bước 1 — Dựng sơ đồ
Kéo ra 1 router 2911, 2 switch 2960-24TT, 4 PC và 1 Server-PT (đặt tên SRV1). Nối cáp theo bảng đấu nối.
⚙️ Bước 2 — Dán cấu hình khởi tạo (đã cài sẵn lỗi)
⚠️ Đừng đọc kỹ cấu hình khi dán để "soi" lỗi — như vậy mất ý nghĩa của bài. Hãy dán và nhập đúng như dưới đây, rồi làm việc như thể bạn vừa nhận bàn giao một mạng lạ.
📋 Cấu hình khởi tạo R1
hostname R1
no ip domain-lookup
interface gigabitEthernet 0/0
ip address 192.168.1.1 255.255.255.0
ipv6 address 2001:db8:acad:1::1/64
ipv6 address fe80::1 link-local
no shutdown
interface gigabitEthernet 0/1
ip address 192.168.2.1 255.255.255.240
ipv6 address 2001:db8:acad:2::1/64
ipv6 address fe80::1 link-local
no shutdown
end
📋 Cấu hình khởi tạo SW1 và SW2
hostname SW1
no ip domain-lookup
interface fastEthernet 0/3
shutdown
end
hostname SW2
no ip domain-lookup
end
📋 Cấu hình khởi tạo PC và SRV1 (Desktop → IP Configuration)
| Máy | IPv4 | Mask | Gateway | DNS Server | IPv6 |
|---|---|---|---|---|---|
| PC1 | 192.168.1.11 | 255.255.255.0 | 192.168.1.1 | 192.168.2.100 | Automatic |
| PC2 | 192.168.1.12 | 255.255.255.0 | 192.168.1.254 | 192.168.2.10 | để trống |
| PC3 | 192.168.1.13 | 255.255.255.0 | 192.168.1.1 | 192.168.2.10 | để trống |
| SRV1 | 192.168.2.10 | 255.255.255.0 | 192.168.2.1 | — | để trống |
| PC4 | 192.168.2.20 | 255.255.255.0 | 192.168.2.1 | 192.168.2.10 | để trống |
Trên SRV1: Services → DNS → bật On, thêm bản ghi Name www.abc.local, Type A Record, Address 192.168.2.10 → Add. Services → HTTP để mặc định (On).
Với ô IPv6 của PC1: chọn Automatic (một số phiên bản ghi là Auto Config).
📨 Danh sách ticket
| Ticket | Người báo | Nội dung |
|---|---|---|
| #001 | Chị Hoa — Kế toán (PC2) | "Tôi vẫn ping được máy chị Lan (PC1) ngồi cạnh, nhưng không vào được web nội bộ — gõ cả địa chỉ http://192.168.2.10 cũng không được." |
| #002 | Anh Minh — Kế toán (PC3) | "Máy tôi mất mạng hoàn toàn, ping máy bên cạnh cũng không được. Dây vẫn cắm, IP vẫn như cũ." |
| #003 | Chị Lan — Kế toán (PC1) | "Gõ http://192.168.2.10 thì vào được web nội bộ, nhưng gõ www.abc.local thì không." |
| #004 | Anh Tuấn — Kỹ thuật (PC4, tầng 2) | "Tôi vào web nội bộ bình thường, nhưng không ping được máy nào ở tầng 1. Tầng 1 cũng không ai ping được tôi." |
| #005 | Nhóm thử nghiệm IPv6 | "PC1 đã chuyển IPv6 sang tự động nhưng chỉ có địa chỉ FE80::…, không có địa chỉ 2001:db8:acad:1::/64 như kế hoạch. Các interface trên R1 đã gán đủ IPv6." |
📎 Năm ticket này độc lập với nhau, có thể xử lý theo thứ tự bất kỳ. Nhưng trong từng ticket, hãy vẫn đi từ dưới lên: cổng và dây → IP và gateway → định tuyến → tên miền.
✍️ Mẫu ghi chép ticket
Với mỗi ticket, điền vào vở theo mẫu dưới đây trước khi mở đáp án:
| Ticket | Triệu chứng đã xác nhận | Lệnh đã dùng (bằng chứng) | Nguyên nhân | Cách sửa | Kiểm tra sau sửa |
|---|---|---|---|---|---|
| #001 | … | … | … | … | … |
| #002 | … | … | … | … | … |
| #003 | … | … | … | … | … |
| #004 | … | … | … | … | … |
| #005 | … | … | … | … | … |
🔍 Gợi ý khoanh vùng (mở từng cái khi cần)
💡 Gợi ý #001
PC2 nói chuyện được trong cùng mạng, chỉ hỏng khi ra mạng khác. Gói ra mạng khác phải đi qua ai? Thử ping chính địa chỉ đó từ PC2, rồi so ipconfig của PC2 với PC1.
💡 Gợi ý #002
Ping máy bên cạnh cũng hỏng → nghi Layer 1–2 trước. Nhìn đèn trên dây nối PC3 trong Packet Tracer, rồi xem trạng thái cổng của switch.
💡 Gợi ý #003
Theo IP thì được, theo tên thì không → vấn đề ở khâu phân giải tên. Ai phân giải tên cho PC1? Chạy ipconfig /all và nslookup www.abc.local.
💡 Gợi ý #004
Từ PC1 chạy ping 192.168.2.20 và để ý ai trả lời. Sau đó xem R1 đang coi mạng 192.168.2.x có mask bao nhiêu: show ip route. 192.168.2.20 có nằm trong dải đó không?
💡 Gợi ý #005
PC chỉ tự tạo được địa chỉ global khi nhận được Router Advertisement. Nhớ lại Bài 12b: điều kiện nào để router Cisco gửi RA?
✅ Đáp án từng ticket
👉 Đáp án #001 — PC2 không ra được mạng khác
Bằng chứng:
C:\>ipconfig
...
IPv4 Address....................: 192.168.1.12
Subnet Mask.....................: 255.255.255.0
Default Gateway.................: ::
192.168.1.254
C:\>ping 192.168.1.254
Pinging 192.168.1.254 with 32 bytes of data:
Request timed out.
Request timed out.
...
Nguyên nhân: gateway khai báo sai — không có thiết bị nào mang địa chỉ 192.168.1.254. PC2 hỏi ARP cho địa chỉ này nhưng không ai trả lời (arp -a không có dòng của gateway), nên mọi gói ra mạng khác đều bị bỏ. Trong cùng mạng, PC2 gửi thẳng tới PC1 nên vẫn ping được.
Sửa: PC2 → IP Configuration → Default Gateway 192.168.1.1.
Kiểm tra: ping 192.168.1.1 và ping 192.168.2.10 thành công; trình duyệt mở được http://192.168.2.10.
👉 Đáp án #002 — PC3 mất mạng hoàn toàn
Bằng chứng: đèn trên đầu dây phía SW1 màu đỏ.
SW1# show ip interface brief
Interface IP-Address OK? Method Status Protocol
FastEthernet0/1 unassigned YES manual up up
FastEthernet0/2 unassigned YES manual up up
FastEthernet0/3 unassigned YES manual administratively down down
...
Nguyên nhân: cổng Fa0/3 bị tắt bằng lệnh shutdown. administratively down nghĩa là do cấu hình, không phải do dây hỏng.
SW1(config)# interface fastEthernet 0/3
SW1(config-if)# no shutdown
Kiểm tra: cổng chuyển up/up; PC3 ping được PC1 và 192.168.2.10. show mac address-table trên SW1 có thêm MAC của PC3 trên Fa0/3.
👉 Đáp án #003 — PC1 vào web theo IP được, theo tên thì không
Bằng chứng: ipconfig /all trên PC1 cho thấy DNS Servers là 192.168.2.100. nslookup www.abc.local không nhận được trả lời từ server đó. Trong khi PC2 (sau khi sửa #001) phân giải được tên bình thường với DNS 192.168.2.10.
Nguyên nhân: PC1 khai báo sai DNS server. Không có máy nào mang địa chỉ 192.168.2.100 nên câu hỏi DNS không ai trả lời.
Sửa: PC1 → IP Configuration → DNS Server 192.168.2.10.
Kiểm tra: nslookup www.abc.local trả về 192.168.2.10; trình duyệt mở được http://www.abc.local.
👉 Đáp án #004 — PC4 bị cô lập khỏi tầng 1
Bằng chứng:
C:\>ping 192.168.2.20
Reply from 192.168.1.1: Destination host unreachable.
R1# show ip route
...
192.168.2.0/24 is variably subnetted, 2 subnets, 2 masks
C 192.168.2.0/28 is directly connected, GigabitEthernet0/1
L 192.168.2.1/32 is directly connected, GigabitEthernet0/1
Nguyên nhân: G0/1 của R1 bị đặt mask 255.255.255.240 (/28) thay vì /24. Mạng /28 có bước nhảy 16, nên R1 chỉ biết dải 192.168.2.0 – 192.168.2.15. SRV1 (.10) nằm trong dải này nên vẫn chạy; PC4 (.20) thuộc dải 192.168.2.16/28 — R1 không có route nào tới đó, nên trả về Destination host unreachable. PC4 và SRV1 cùng mạng /24 trên SW2 nên vẫn nói chuyện trực tiếp được với nhau.
R1(config)# interface gigabitEthernet 0/1
R1(config-if)# ip address 192.168.2.1 255.255.255.0
Kiểm tra: show ip route có dòng C 192.168.2.0/24; PC1 ping 192.168.2.20 thành công và ngược lại.
👉 Đáp án #005 — PC1 không có địa chỉ IPv6 global
Bằng chứng: show ipv6 interface brief trên R1: G0/0 và G0/1 đều up/up, có đủ địa chỉ 2001:DB8:ACAD:… và FE80::1 — vậy không phải lỗi interface.
R1# show running-config | include ipv6 unicast
R1#
Nguyên nhân: thiếu ipv6 unicast-routing. Không có lệnh này, router không định tuyến IPv6 và không gửi Router Advertisement, nên PC1 không biết prefix để tự tạo địa chỉ global.
R1(config)# ipv6 unicast-routing
Kiểm tra: trên PC1 chọn Static rồi chọn lại Automatic → có địa chỉ 2001:DB8:ACAD:1:…, gateway FE80::1; ping 2001:db8:acad:1::1 thành công.
Sau khi xử lý xong 5 ticket, kiểm tra lại cả mạng: mọi PC ping được nhau và ping được SRV1; mọi PC mở được http://www.abc.local. Đừng quên copy running-config startup-config trên R1 và SW1.
🏆 Thử thách mở rộng
- Từ PC1 chạy
tracert 192.168.2.20trước khi sửa ticket #004 và sau khi sửa. So sánh hai kết quả — dòng nào cho biết gói dừng ở đâu? - Tự "cài lỗi" cho bạn học: chọn 3 lỗi mới (ví dụ: tắt G0/0 của R1, đổi DNS record của SRV1 sang IP sai, đổi mask của PC3 thành /25), viết ticket mô tả triệu chứng — không mô tả nguyên nhân — rồi đổi file cho nhau xử lý.
👉 Gợi ý đáp án
Thử thách 1: Trước khi sửa, hop đầu tiên là 192.168.1.1 rồi báo không tới được đích — gói dừng ngay tại R1 vì R1 không có route. Sau khi sửa, tracert hiện 2 hop: 192.168.1.1 rồi 192.168.2.20.
Thử thách 2: Một ticket tốt chỉ mô tả điều người dùng thấy ("máy tôi vào được web theo IP nhưng không theo tên"), không gợi ý cấu hình nào sai.
💬 Hỏi & Đáp nhanh
❓ "Request timed out" và "Destination host unreachable" khác nhau thế nào?
✅ Request timed out: gói gửi đi nhưng không nhận được gì trả về trong thời gian chờ. Destination host unreachable kèm "Reply from <IP>": một thiết bị trên đường đi (ở đây là R1) chủ động báo rằng nó không đưa gói tới đích được — rất có ích để biết gói dừng ở đâu.
❓ Tại sao không xoá hết cấu hình rồi làm lại cho nhanh?
✅ Ngoài thực tế, mạng đang phục vụ người dùng; xoá cấu hình là gây sự cố lớn hơn. Và nếu không tìm ra nguyên nhân, lỗi sẽ quay lại.
❓ Sao không cài lỗi "PC đặt sai subnet mask" cho đủ bộ?
⚠️ Vì triệu chứng của nó không ổn định. Ví dụ PC đặt mask /16 sẽ tưởng máy ở mạng 192.168.2.x là cùng mạng và hỏi ARP trực tiếp; router Cisco mặc định bật proxy ARP nên có thể trả lời thay và ping vẫn thành công. Lỗi vẫn là lỗi, nhưng khó dùng làm ticket luyện tập.
📝 Bài tập đánh giá
Câu 1: Một PC ping được máy cùng mạng nhưng không ping được bất kỳ máy nào ở mạng khác; các PC khác cùng mạng vẫn ra ngoài bình thường. Nên kiểm tra gì đầu tiên?
- A. Bảng định tuyến của router
- B. Default gateway trên chính PC đó
- C. Cổng switch nối với PC
- D. DNS server
Câu 2: Router có C 192.168.5.0/27 is directly connected, G0/1. Máy nào trong LAN của G0/1 sẽ không được router định tuyến tới?
- A. 192.168.5.10
- B. 192.168.5.20
- C. 192.168.5.30
- D. 192.168.5.40
👉 Đáp án
- Câu 1: B — Chỉ riêng một PC hỏng khi ra mạng khác → nhìn vào phần cấu hình riêng của PC đó. A ảnh hưởng mọi PC; C làm PC mất cả mạng nội bộ; D chỉ ảnh hưởng truy cập theo tên.
- Câu 2: D — /27 có bước nhảy 32: dải 192.168.5.0 – 192.168.5.31. Địa chỉ .40 thuộc dải 192.168.5.32/27.
💡 Output trong bài là output mẫu trên Packet Tracer, trên máy bạn có thể khác một chút (ví dụ địa chỉ MAC).
📚 Bài viết thuộc khóa học CCNA của VNExperts
🧭 Điều hướng
| ⬅️ Bài trước | 🏠 Mục lục khóa học | Bài kế tiếp ➡️ |
|---|---|---|
| Bài 20: Đo lường hiệu năng mạng: băng thông, độ trễ, jitter | Mục lục khóa học CCNA | Bài 21: Ôn tập Phần 1 + Quiz tổng hợp 10 câu |